Bảo vệ dữ liệu cá nhân – Trách nhiệm của mỗi công dân trong thời đại số
- Thứ hai - 20/07/2026 16:52
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng trực tuyến đã mang lại nhiều tiện ích, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó, tình trạng lộ lọt, mua bán, chiếm đoạt và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân đang diễn biến ngày càng phức tạp, trở thành một trong những nguyên nhân làm gia tăng các loại tội phạm, vi phạm pháp luật trên không gian mạng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Theo quy định của Luật, dữ liệu cá nhân là thông tin gắn với một con người cụ thể hoặc giúp xác định một con người cụ thể, bao gồm dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Đây là những thông tin liên quan trực tiếp đến đời sống riêng tư, danh dự, nhân phẩm, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp quan trọng góp phần bảo đảm an ninh mạng, giữ vững trật tự, an toàn xã hội. Luật cũng quy định rõ quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân như: Được biết mục đích thu thập, xử lý dữ liệu; quyền đồng ý hoặc không đồng ý đối với việc xử lý dữ liệu; quyền yêu cầu chỉnh sửa, xóa bỏ hoặc hạn chế xử lý dữ liệu theo quy định; quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Đồng thời, mỗi cá nhân có trách nhiệm chủ động bảo vệ dữ liệu của mình, tôn trọng dữ liệu cá nhân của người khác và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ lừa đảo trên không gian mạng bắt nguồn từ việc đối tượng xấu thu thập trái phép thông tin cá nhân của người dân. Các dữ liệu như số căn cước, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, dữ liệu sinh trắc học hay hình ảnh giấy tờ tùy thân có thể bị lợi dụng để giả mạo, chiếm đoạt tài sản hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Do đó, người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, không tùy tiện cung cấp thông tin cá nhân, hạn chế chia sẻ dữ liệu nhạy cảm trên mạng xã hội và thường xuyên cập nhật các biện pháp bảo mật đối với tài khoản, thiết bị điện tử.
Luật cũng nghiêm cấm các hành vi mua bán, thu thập, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân; chiếm đoạt, làm lộ hoặc cố ý tiết lộ dữ liệu của người khác. Mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, từ xử phạt vi phạm hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng xâm phạm quyền riêng tư và nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm trên không gian mạng.
Để góp phần bảo vệ dữ liệu cá nhân và xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, mỗi người dân cần thực hiện tốt một số nội dung sau:
Chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân, chung tay giữ vững an ninh, trật tự trên không gian mạng - Ảnh minh họa
Nhằm tăng cường bảo vệ quyền riêng tư của công dân, nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và mỗi cá nhân trong việc thu thập, quản lý, xử lý dữ liệu cá nhân, ngày 26/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026. Việc ban hành Luật góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.Theo quy định của Luật, dữ liệu cá nhân là thông tin gắn với một con người cụ thể hoặc giúp xác định một con người cụ thể, bao gồm dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Đây là những thông tin liên quan trực tiếp đến đời sống riêng tư, danh dự, nhân phẩm, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp quan trọng góp phần bảo đảm an ninh mạng, giữ vững trật tự, an toàn xã hội. Luật cũng quy định rõ quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân như: Được biết mục đích thu thập, xử lý dữ liệu; quyền đồng ý hoặc không đồng ý đối với việc xử lý dữ liệu; quyền yêu cầu chỉnh sửa, xóa bỏ hoặc hạn chế xử lý dữ liệu theo quy định; quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Đồng thời, mỗi cá nhân có trách nhiệm chủ động bảo vệ dữ liệu của mình, tôn trọng dữ liệu cá nhân của người khác và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ lừa đảo trên không gian mạng bắt nguồn từ việc đối tượng xấu thu thập trái phép thông tin cá nhân của người dân. Các dữ liệu như số căn cước, số điện thoại, tài khoản ngân hàng, dữ liệu sinh trắc học hay hình ảnh giấy tờ tùy thân có thể bị lợi dụng để giả mạo, chiếm đoạt tài sản hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Do đó, người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, không tùy tiện cung cấp thông tin cá nhân, hạn chế chia sẻ dữ liệu nhạy cảm trên mạng xã hội và thường xuyên cập nhật các biện pháp bảo mật đối với tài khoản, thiết bị điện tử.
Luật cũng nghiêm cấm các hành vi mua bán, thu thập, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân; chiếm đoạt, làm lộ hoặc cố ý tiết lộ dữ liệu của người khác. Mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, từ xử phạt vi phạm hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng xâm phạm quyền riêng tư và nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm trên không gian mạng.
Để góp phần bảo vệ dữ liệu cá nhân và xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, mỗi người dân cần thực hiện tốt một số nội dung sau:
- Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực hoặc thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ cá nhân nào dưới mọi hình thức.
- Thận trọng khi đăng tải hoặc chia sẻ hình ảnh căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe và các giấy tờ cá nhân trên mạng xã hội hoặc các nền tảng trực tuyến.
- Chỉ cài đặt ứng dụng từ các nguồn chính thống, đáng tin cậy; kiểm tra kỹ các quyền truy cập mà ứng dụng yêu cầu trước khi cấp quyền.
- Không truy cập các đường dẫn, mã QR, tệp tin hoặc trả lời các cuộc gọi, tin nhắn có dấu hiệu giả mạo cơ quan nhà nước, tổ chức tài chính hoặc doanh nghiệp.
- Thường xuyên thay đổi mật khẩu, sử dụng mật khẩu mạnh và kích hoạt xác thực đa yếu tố (MFA) để tăng cường bảo vệ các tài khoản trực tuyến.
- Chủ động phản ánh, tố giác đến cơ quan Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện hành vi thu thập, mua bán, sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân hoặc các hành vi có dấu hiệu lừa đảo trên không gian mạng.