Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong đầu tư, xây dựng nhà ở xã hội

Theo Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên, giai đoạn 2021 - 2025 có 10 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư, với quy mô khoảng 9.299 căn nhà ở xã hội, tổng mức đầu tư khoảng 8.881tỷ đồng. Số lượng căn hộ đã hoàn thành đủ điều kiện bán là 1.154 căn. Từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh có 10 dự án nhà ở xã hội đã được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư với quy mô khoảng 10.225 căn nhà ở xã hội, tổng mức đầu tư 10.975,03 tỷ đồng. Đến thời điểm tháng 6/2026, đã đầu tư xây dựng hoàn thành 1.027 căn nhà ở xã hội.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội vẫn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật trong hoạt động đầu tư, xây dựng, quản lý và thực hiện chính sách hỗ trợ. Một số hành vi như: Xây dựng không đúng quy hoạch, không đúng giấy phép xây dựng; vi phạm quy định về quản lý chất lượng công trình, an toàn lao động, phòng cháy, chữa cháy; kê khai không trung thực hồ sơ để được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội; làm giả tài liệu, xác nhận sai sự thật hoặc lợi dụng chính sách để trục lợi đều gây ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội, làm mất công bằng đối với các đối tượng thực sự có nhu cầu. 
Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã xảy ra vụ việc vi phạm pháp luật liên quan đến chính sách nhà ở xã hội. Điển hình vào cuối năm 2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố vụ án hình sự “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức” xảy ra tại Dự án nhà ở xã hội Khu dân cư Đại Thắng, phường Vạn Xuân, tỉnh Thái Nguyên. Quá trình điều tra xác định có 304 đơn vị thực hiện việc xác nhận hồ sơ mua nhà ở xã hội, trong đó nhiều hồ sơ có dấu hiệu sử dụng tài liệu giả nhằm hợp thức hóa điều kiện mua nhà ở xã hội. Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố nhiều bị can liên quan, tiếp tục mở rộng điều tra để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật. Đây là lời cảnh báo đối với các chủ đầu tư, doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị và người dân trong việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật khi tham gia đầu tư, xây dựng cũng như thực hiện chính sách về nhà ở xã hội. Mọi hành vi làm giả hồ sơ, giấy tờ, xác nhận sai sự thật hoặc lợi dụng chính sách để trục lợi không chỉ xâm phạm trật tự quản lý nhà nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của những người thực sự có nhu cầu về nhà ở. 
Theo Điều 15 Luật Xây dựng năm 2025, các hành vi bị nghiêm cấm gồm: 
- Xây dựng công trình nằm trong khu vực cấm xây dựng theo quy định của Luật này hoặc quy định khác của pháp luật có liên quan.
- Xây dựng công trình không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn được lựa chọn áp dụng.
- Khởi công xây dựng công trình khi chưa đủ điều kiện khởi công theo quy định của Luật này.
- Sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng có chất lượng không bảo đảm gây nguy hại cho sức khỏe của cộng đồng, môi trường.
- Vi phạm quy định về an toàn lao động, tài sản, phòng cháy và chữa cháy, an ninh, trật tự và bảo vệ môi trường trong xây dựng.
- Sử dụng công trình không đúng với mục đích, công năng của công trình trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép; xây dựng cơi nới, lấn chiếm diện tích, lấn chiếm không gian đang được quản lý, sử dụng hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác và của khu vực công cộng, khu vực sử dụng chung.
- Đưa, nhận hối lộ trong hoạt động xây dựng; lợi dụng cá nhân, pháp nhân khác để tham gia hoạt động xây dựng; dàn xếp, thông đồng làm sai lệch kết quả lập dự án, khảo sát, thiết kế, giám sát thi công xây dựng công trình.
- Lạm dụng chức vụ, quyền hạn dẫn đến vi phạm pháp luật về xây dựng; bao che, chậm xử lý hành vi vi phạm pháp luật về xây dựng.
- Gây cản trở đối với hoạt động xây dựng đúng pháp luật.
- Tự ý thay đổi thiết kế xây dựng đã được thẩm định, phê duyệt làm ảnh hưởng đến an toàn xây dựng, môi trường, phòng cháy và chữa cháy. 
Theo Luật Nhà ở số 27/2023/QH15 ngày 27/11/2023 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2025) quy định việc phát triển, quản lý, bán, cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng điều kiện, đúng trình tự, thủ tục; việc xét duyệt đối tượng thụ hưởng phải được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi. Đối với các hành vi vi phạm trong hoạt động đầu tư xây dựng, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân sẽ bị xử lý theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025, Nghị định của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng và các văn bản pháp luật có liên quan. Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Nhằm đảm bảo các dự án nhà ở xã hội được triển khai đúng quy định, Công an tỉnh Thái Nguyên sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và chính quyền địa phương tăng cường công tác nắm tình hình, quản lý nhà nước về an ninh, trật tự đối với các dự án nhà ở xã hội; kịp thời phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động đầu tư xây dựng, quản lý và thực hiện chính sách nhà ở xã hội; đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các chủ đầu tư, doanh nghiệp và người dân. 
Mỗi tổ chức, cá nhân cần nhận thức rõ rằng việc tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm tính công khai, minh bạch trong thực hiện chính sách nhà ở xã hội, góp phần xây dựng môi trường đầu tư lành mạnh, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, giữ vững an ninh, trật tự và phục vụ sự phát triển bền vững của tỉnh.