Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử, bước đột phá nâng tầm chuyển đổi số quốc gia

Hiện nay, việc định danh và xác thực điện tử tại Việt Nam chủ yếu được điều chỉnh bởi một số quy định rải rác trong các văn bản dưới luật. Khi quy mô giao dịch điện tử gia tăng nhanh chóng, hạ tầng pháp lý này bắt đầu bộc lộ những hạn chế: Thiếu tính đồng bộ về các dịch vụ định danh do cơ quan nhà nước và tổ chức tư nhân cung cấp chưa có tiêu chuẩn kết nối đồng nhất; nguy cơ rủi ro an ninh thông tin như tình trạng giả mạo danh tính, lừa đảo trực tuyến và lộ bóc dữ liệu cá nhân trên không gian mạng diễn biến phức tạp; giới hạn khả năng tích hợp về việc công nhận danh tính số giữa khu vực công và khu vực tư còn gặp nhiều rào cản. Ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là bước đi cấp thiết nhằm chuẩn hóa toàn bộ hệ thống định danh số, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức và tạo đà cho chuyển đổi số toàn diện.

Những nội dung trọng tâm và điểm mới nổi bật của dự thảo:

Dự thảo luật tập trung quy định về danh tính điện tử; tài khoản định danh điện tử; dịch vụ xác thực điện tử; quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, với các trụ cột chính:

- Quy định rõ ràng về danh tính điện tử và tài khoản định danh: Dự thảo phân loại và chuẩn hóa danh tính điện tử của công dân Việt Nam, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam và các tổ chức. Việc xác lập tài khoản định danh điện tử giúp người dân chỉ cần nhớ một tập hợp thông tin duy nhất để thực hiện hầu hết các giao dịch hành chính và dân sự trực tuyến.

- Chuẩn hóa việc sử dụng giá trị pháp lý của tài khoản định danh: Khi được xác thực ở mức độ an toàn theo quy định, danh tính điện tử có giá trị tương đương với giấy tờ tùy thân bản cứng trong các giao dịch. Điều này giúp tối giản thủ tục hành chính, giảm thiểu chi phí in ấn, lưu trữ và thời gian đi lại cho người dân.
- Mở rộng sự tham gia của các tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực: Luật tạo khung pháp lý rõ ràng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia cung cấp dịch vụ xác thực điện tử (eKYC, chữ ký số, xác thực sinh trắc học...). Sự hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư sẽ đa dạng hóa các tiện ích, phục vụ tốt hơn cho ngân hàng, thương mại điện tử, y tế, giáo dục.

- Tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin: An toàn thông tin là nguyên tắc cốt lõi của dự thảo. Các cơ quan, tổ chức quản lý hệ thống định danh bắt buộc phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý nghiêm ngặt nhằm chống truy cập trái phép, bảo mật thông tin sinh trắc học và dữ liệu cá nhân của người dùng.

Lợi ích thiết thực mang lại cho người dân và xã hội, xây dựng một hệ thống định danh điện tử minh bạch, an toàn mang lại những giá trị to lớn cho nhiều tầng lớp trong xã hội:

- Đối với người dân: Việc thực hiện các dịch vụ công trực tuyến (đăng ký thường trú, cấp đổi giấy phép, khai thuế...) cũng như các giao dịch dân sự (mở tài khoản ngân hàng, đăng ký dịch vụ viễn thông) trở nên nhanh chóng, an toàn, mọi lúc mọi nơi.

- Đối với doanh nghiệp: Giảm thiểu chi phí xác minh khách hàng, phòng ngừa rủi ro gian lận thương mại và mở rộng quy mô kinh doanh trên môi trường số

- Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Nâng cao hiệu quả quản lý dân cư, đơn giản hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời tạo tiền đề xây dựng Chính phủ số hiện đại và minh bạch.

Luật Định danh và xác thực điện tử khi được thông qua và đi vào cuộc sống sẽ chỉ phát huy hiệu quả tối đa khi có sự đồng thuận, chủ động từ phía người dân và toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nâng cao nhận thức về ý nghĩa của việc sử dụng tài khoản định danh điện tử hợp pháp; chủ động cập nhật kiến thức về an toàn thông tin trên môi trường số; tuyệt đối không chia sẻ mã xác thực (OTP), thông tin tài khoản cho người khác và tuân thủ các quy định pháp luật về giao dịch điện tử.

Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử không chỉ là hành lang pháp lý quản lý hoạt động định danh số, mà còn là chiếc chìa khóa mở ra không gian phát triển mới cho nền kinh tế số Việt Nam. Việc quan tâm, tìm hiểu và tích cực tham gia đóng góp ý kiến cho dự thảo luật chính là hành động thiết thực của mỗi công dân nhằm chung tay xây dựng một xã hội số văn minh, an toàn và phát triển bền vững./.